Mat eo an oksalatoù evit an darn vrasañ eus an dud, met an dud gant mont en-dro kemmet o c'hof a c'hallfe fellout dezho bevenniñ o debriñ. N'eo ket diskouezet gant an enklaskoù e vez kaoz eus an aotegezh pe eus ar boan vaginal kronikel gant an oksalatoù, met gallout a reont kreskiñ ar riskloù da gaout mein-revr e-touez tud zo.
An asid oksalek zo ur c'hevanaoz organek a gaver e meur a blantenn, en o zouez al legumaj delioù, al legumaj, ar frouezh, ar c'hakao, an kraoñ hag ar greun (1).
Er plant e vez alies o kendeuziñ gant ar mineraloù evit sevel oksalatoù. Implijet e vez an termenoù "asid oksalek" hag "oksalat" evel eskemmoù e skiantoù ar boued.
Ho korf a c'hell produiñ oksalatoù e-unan pe o c'haout diwar ar boued. Ar vitamin C a c'hell bezañ amdroet en oksalat dre ar metabolism ivez (2).
Pa vez debret e c'hall an oksalatoù en em vodañ gant ar mineraloù evit sevel kenaozadoù en o zouez an oksalat kalziom hag an oksalat houarn. C'hoarvezout a ra dreist-holl er c'holonenn, met gallout a ra c'hoarvezout ivez er c'hreiz hag e lodennoù all eus an hent troazhañ.
Koulskoude, evit an dud kizidik, e c'hall ur died leun a oksalatoù kreskiñ ar riskloù da gaout mein-revr ha kudennoù yec'hed all.
Un asid organek a gaver er plant eo an oksalat, met gallout a ra bezañ sintezet gant ar c'horf ivez. Stagañ a ra ouzh ar mineraloù ha liammet eo ouzh stummañ mein-revr ha kudennoù yec'hed all.
Unan eus ar gudenn yec'hed pennañ liammet ouzh an oksalatoù eo e c'hellont stagañ ouzh ar mineraloù en divgell ha mirout outo da vezañ lonket gant ar c'horf.
Da skouer, ar spinach a zo pinvidik e kalziom hag oksalatoù, ar pezh a vir ouzh ar c'horf da lonkañ kementadoù bras a galsiom (4).
Koulskoude, ret eo derc'hel soñj n'eus nemet mineraloù zo er boued a stag ouzh an oksalatoù.
Daoust ma vez digresket an absorption kalziom gant ar spinach, debriñ laezh ha spinach asambles ne laka ket efed war absorbadur ar c'halsiom diwar al laezh (4).
An oksalatoù a c'hell stagañ ouzh ar mineraloù er bouzelloù ha stankañ lod anezho, dreist-holl pa vezont mesket gant neudennoù.
Peurliesañ e vez kalziom ha kementadoù bihan a oksalat asambles en hentoù troazhañ, met chom a reont teuzet ha ne zegasont kudenn ebet.
Koulskoude, a-wechoù e vezont kendeuzet evit sevel kristalioù. E-touez tud zo e c'hall ar c'hristalennoù-se lakaat ar vein da grouiñ, dreist-holl ma vez uhel liveoù an oksalat ha ma vez izel an troazh (1).
Peurliesañ ne zegas kudennoù ebet gant ar vein bihan, met ar vein bras a c'hell degas poan kreñv, poan-kalon ha gwad en troazh pa dremenont dre an uretra.
Dre-se e c'haller kuzuliañ an dud gant mein-revr da zigreskiñ o bouedoù leun a oksalatoù (7, 8).
Koulskoude, n'eo ket mui erbedet strishaat an oksalatoù klok evit an holl glañvourien gant mein-revr. Se zo kaoz e vez produet an hanter eus an oksalat a gaver en troazh gant ar c'horf kentoc'h eget lonket gant ar boued (8, 9).
An darn vrasañ eus an urologourien a ginnig bremañ ur rejim strizh izel-oksalat (nebeutoc'h eget 100 mg bep deiz) d'ar c'hlañvidi gant liveoù oksalat uhel en troazh hepken (10, 11).
Dre-se eo pouezus ober amprouennoù a-wechoù evit gouzout pegement a strishadurioù a zo ret.
Ar bouedoù leun a oksalatoù a c'hell kreskiñ ar riskloù da gaout mein-revr e-touez an dud kizidik. Diazezet eo ar c'hemennadennoù evit bevenniñ ar c'hementad oksalatoù war liveoù an oksalatoù en troazh.
Lod all a lavar e c'hallfe an oksalatoù bezañ liammet ouzh ar vulvodiniezh, a vez merket gant poan kronikel ha dizisplegañ er gouin.
Diwar disoc'hoù ar studiadenn e kred an enklaskerion n'eo ket sur e vefe kaoz eus an daou gleñved gant oksalatoù ar boued (12, 13, 14).
Koulskoude, en ur studiadenn e 1997 ma oa bet tretet 59 maouez gant vulvodinia gant ur died izel en oksalat ha gant ouzhpennadennoù kalziom, e oa bet gwellaet an arouezioù gant tost ur c'hard eus anezho (14).
Skrivagnerien ar studiadenn o deus konkludet e c'hallfe an oksalatoù boued gwashaat ar c'hleñved kentoc'h eget lakaat ar c'hleñved da greskiñ.
Danevelloù enlinenn zo a liamm an oksalatoù ouzh an aotegezh pe ar vulvodiniezh, met nebeut a studiadennoù o deus studiet al liamm posupl. Ret eo ober muioc'h a enklaskoù.
Lod a gred e c'hall debriñ bouedoù leun a oksalatoù kaout an aotegezh pe ar vulvodinia, met an enklaskoù a-vremañ ne skoront ket ar pezh a lavarer.
Lod eus ar re a stourm evit ar rejim izel en oksalatoù a lavar eo gwelloc'h d'an dud chom hep debriñ bouedoù pinvidik en oksalatoù rak gallout a reont kaout efedoù fall war o yec'hed.
Koulskoude, n'eo ket ken simpl pep tra. Kalz eus ar bouedoù-se a zo yac'h hag enno ez eus enepoksidantoù pouezus, neudennoù ha bouedoù all.
Kalz bouedoù ennañ oksalatoù a zo blazus ha yac'h. Evit an darn vrasañ eus an dud, n'eo ket ret chom hep ober ganto ha gallout a ra bezañ noazus zoken.
Lod eus an oksalatoù a zebrit a vez torret gant bakteri en ho bouzelloù a-raok bezañ mesket gant mineraloù.
Unan eus ar bakteri-se, Oxalobacterium oxytogenes, a implij an oksalat evel font energiezh. Gant-se e vez digresket kalz ar c'hementad oksalat a vez lonket gant ar c'horf (15).
Koulskoude, tud zo n'o deus ket kement a bakteri-se en o bouzelloù rak an antibiotikoù a zigresk an niver a drevadennoù O. formigenes (16).
Ouzhpenn-se, studiadennoù o deus diskouezet e vez muioc'h a riskloù gant an dud gant kleñvedoù enflammus ar bouzelloù da gaout mein-revr (17, 18).
Evel-se ivez, liveoù uhel a oksalat a zo bet kavet e troazh an dud o deus bet ur surjianerezh bypass gastrik pe oberoù all a cheñch fonksion ar bouzelloù (19).
Kement-se a laka da soñjal e c'hallfe an dud a gemer antibiotikoù pe o deus kudennoù o bouzelloù tapout muioc'h a vad eus ur died izel en oksalat.
An darn vrasañ eus an dud yac'h a c'hell debriñ boued pinvidik en oksalatoù hep kudennoù, met an dud gant mont en-dro kemmet o bouzelloù a c'hallfe bezañ ret dezho bevenniñ o debriñ.
Kavet e vez oksalatoù e kazi an holl blantennoù, met lod a zo enno kementadoù bras-tre ha lod all a zo enno kementadoù bihan-tre (20).
Mentoù ar porzhioù a c'hell bezañ disheñvel, ar pezh a dalvez e c'hall lod eus ar bouedoù “oksalat uhel”, evel ar c'hikori, bezañ sellet outo evel ouzh bouedoù izel oxalat ma vez bihan a-walc'h ar porzhioù. Setu ur roll bouedoù a zo leun a oksalatoù enno (muioc'h eget 50 mg dre borzh 100 gramm) (21, 22, 23, 24, 25) :
Ar c'hementad oksalat er plant a ya eus uhel-tre da izel-tre. Ar bouedoù a endalc'h ouzhpenn 50 miligramm oksalat dre lodenn a vez renket evel "oksalat uhel".
Goulenn a reer digant an dud a ra war-dro un died izel en oksalat abalamour d'ar c'hregin-revr debriñ nebeutoc'h eget 50 miligramm oksalat bemdez.
Ur died kempoell ha bouedus a c'haller kaout gant un endalc'had oksalat pemdeziek nebeutoc'h eget 50 mg. Ar c'halsiom a sikour ivez da zigreskiñ lonket an oksalatoù.
Koulskoude, an dud yac'h a fell dezho chom yac'h n'o deus ket ezhomm da chom hep debriñ bouedoù leun a elfennoù-boued hepken abalamour m'eo leun a oksalatoù enno.
Hon arbennigourien a evesha bepred ar yec'hed hag ar yec'hed mat hag a hiziva hor pennadoù pa vez kavet titouroù nevez.
Ur rejim izel en oksalat a c'hell sikour da bareañ kleñvedoù zo, en o zouez ar c'hregin. Ar pennad-mañ a sell a-dostoc'h ouzh ar boued izel en oksalat hag ouzh...
Ur volekulenn naturel eo an oksalat hag a gaver e kementadoù bras er plant hag en dud. N'eo ket ur boued ret evit an dud, ha dreist a c'hell kaout...
Ar c'hristalloù oksalat kalziom en troazh eo an abeg pennañ da vein-revr. Dizoloit eus pelec'h e teuont, penaos o diwall ha penaos o skarzhañ...
Diskouez a ra an enklaskoù e c'hall bouedoù evel vioù, legumaj hag eoul-olivez sikour da greskiñ liveoù GLP-1.
Ober sport reoliek, debriñ bouedoù magus ha digreskiñ ar sukr hag an alkool a vez debret n'int nemet un nebeud alioù evit mirout...
Ar gevredidi o deus disklêriet e veze debret 2 litrad pe muioc'h a dousterioù artifisiel bep sizhun o doa ur riskl kresket a 20% da gaout ur fibrilladur atrial.
Pal pennañ ar rejim GLP-1 eo lakaat ar gaoz war bouedoù a-bezh evel frouezh, legumaj, greun yac'h ha greun a-bezh, ha bevenniñ ar bouedoù hep treuzfurmiñ...